De Russische regering maakt op agressieve wijze reclame voor haar door de staat gesteunde berichtenapp MAX, terwijl ze tegelijkertijd alternatieve platforms hardhandig aanpakt. Deze druk komt te midden van steeds restrictievere internetcontroles, waaronder verstoringen van het mobiele netwerk en selectieve storing van buitenlandse diensten zoals Telegram en WhatsApp.
De opkomst van MAX en het publieke scepticisme
MAX, eigendom van VK – een bedrijf geleid door de zoon van een topassistent van Poetin – wordt gepositioneerd als Ruslands ‘nationale boodschapper’. Veel burgers aarzelen echter om het over te nemen. De strategie van het Kremlin gaat niet alleen over het promoten van een binnenlandse app; het gaat om het uitoefenen van meer controle over digitale communicatie. Dit gebeurt omdat Rusland buitenlandse berichten-apps als veiligheidsrisico’s beschouwt en beweert dat er vijandige inlichtingendiensten zijn binnengedrongen.
Het doel van de regering is een ‘soeverein’ internet, maar voor veel Russen voelt dit als digitale dwang. Irina Matveeva, een saxofonist uit Moskou, gebruikt MAX alleen als dat nodig is voor haar leerlingen en geeft toe dat ze “niet blij” is met de situatie. Anderen beschrijven de frustratie van het voortdurend wisselen tussen apps en het omzeilen van internetbeperkingen.
Waarom dit belangrijk is: controle en toezicht
De stap van het Kremlin maakt deel uit van een bredere trend om de controle over informatiestromen te verscherpen. Dit gaat niet alleen over de nationale veiligheid; het gaat over het centraliseren van bewakingsmogelijkheden. Activisten van de oppositie vrezen dat Russische veiligheidsdiensten toegang hebben tot MAX-gegevens en AI gebruiken om afwijkende meningen te monitoren en de publieke opinie te peilen.
De druk om MAX te gebruiken strekt zich uit tot essentiële staatsdiensten. Sommige Russen melden dat ze gedwongen zijn de app te downloaden om toegang te krijgen tot overheidsportals zoals Gosuslugi, die alles afhandelt, van paspoorten tot jachtvergunningen. Dit laat zien hoe het Kremlin bureaucratische invloed gebruikt om de adoptie te stimuleren.
Verzet en historisch precedent
Ondanks de druk verzetten veel Russen zich. Sommigen weigeren MAX helemaal te downloaden en blijven liever bij Telegram ondanks de gedeeltelijke storing. Anderen laten de app geïnstalleerd als reserveoptie, maar gebruiken deze niet. Dit verzet weerspiegelt een lange geschiedenis van stille strijd tegen de censuur in Rusland, van ondergrondse literaire kringen in het Sovjettijdperk tot het hedendaagse VPN-gebruik.
Telecomexpert Denis Kuskov benadrukt dat het afdwingen van adoptie voordat MAX volledig functioneel is contraproductief is. Hij is, net als vele anderen, van mening dat het gebruik van een berichtenapp een persoonlijke keuze moet blijven.
Conclusie
De drang van het Kremlin naar MAX is een duidelijke poging om de digitale communicatie binnen Rusland te controleren. Hoewel de app naar verluidt meer dan 100 miljoen gebruikers heeft gekregen, blijft er onder het publiek sprake van aanzienlijke scepsis. De strategie roept ernstige zorgen op over surveillance en censuur, maar toont ook de veerkracht aan van Russen die waarde hechten aan digitale vrijheid. Het succes van MAX op de lange termijn zal afhangen van de vraag of de regering dit verzet kan overwinnen zonder haar burgers verder van zich te vervreemden.
